- Cùng một số tiền gửi từ Nhật có thể tới tay người nhà bằng tiền đồng hoặc bằng đô la Mỹ. Cái quyết định không phải hãng bạn chọn, mà là kênh người nhà dùng để lấy tiền.
- Vào tài khoản ngân hàng Việt Nam thì tiền được đổi một lần. Nhận tiền mặt qua mạng lưới MoneyGram thì được chi trả bằng đô la Mỹ, và muốn có tiền đồng người nhà phải đổi thêm một lần nữa.
- Lần đổi thứ hai đó diễn ra theo bảng tỷ giá của chính nơi chi trả tại Việt Nam, sau khi giao dịch của bạn đã kết thúc. Nó không xuất hiện trên màn hình lúc bạn gửi, và không có trên biên lai của bạn.
- Chúng tôi xác minh được cơ chế này ở một công ty cụ thể: SBI Remit chi trả tiền mặt qua mạng lưới MoneyGram bằng đô la Mỹ. Chúng tôi không kết luận rằng mọi công ty chuyển tiền ở Nhật đều làm như vậy — hãy hỏi thẳng công ty của bạn.
- Tin tốt ở đầu nhận: người nhận được giữ ngoại tệ chứ không bị ép đổi (Nghị định 70/2014/ND-CP), tiền thân nhân gửi về không chịu thuế thu nhập cá nhân (Thông tư 111/2013/TT-BTC), và Vietcombank không thu phí nhận.
- Nếu người nhà có tài khoản ngân hàng dùng được, chuyển khoản xóa sạch vấn đề này. Nếu không có, lần đổi thứ hai là chi phí thật phải cân với sự tiện lợi của tiền mặt — và câu trả lời phụ thuộc vào số tiền và tần suất gửi.
Có một khoản tiền mà người Việt ở Nhật mất đều đặn mà gần như không ai nhận ra, vì nó không nằm ở đâu trên biên lai: khoản chênh của lần đổi tiền thứ hai, xảy ra ở Việt Nam, sau khi giao dịch của bạn đã hoàn tất.
Cơ chế thì đơn giản đến mức khó tin. Một số cách gửi làm cho tiền tới tay người nhà bằng tiền đồng. Một số cách khác làm cho tiền tới tay người nhà bằng đô la Mỹ. Nếu gia đình cần tiêu bằng tiền đồng — mà hầu hết đều vậy — thì trường hợp thứ hai bắt buộc phải đổi thêm một lần nữa, theo tỷ giá của nơi chi trả, vào ngày họ ra lấy tiền. Bạn ngồi ở Nhật hoàn toàn không nhìn thấy khoản đó.
Bài này giải thích cơ chế đủ rõ để bạn tự xác định được mình đang rơi vào trường hợp nào trước khi gửi, chứ không phải nhận ra sau nhiều năm. Bài so sánh mọi cách gửi tiền từ Nhật về Việt Nam đã nêu vấn đề này trong một mục; ở đây là toàn bộ câu chuyện.
Một khoản tiền, hai đường đi khác nhau
Hãy hình dung hai người cùng gửi 100.000 yên về Việt Nam trong cùng một buổi sáng.
Đường thứ nhất: vào tài khoản ngân hàng, đổi một lần
Người thứ nhất gửi vào tài khoản ngân hàng Việt Nam của mẹ. Đồng yên được đổi sang tiền đồng một lần duy nhất, ở phía Nhật, theo tỷ giá mà công ty chuyển tiền áp dụng lúc đó. Số tiền đồng đó vào thẳng tài khoản. Hết.
Chỉ có một lần chênh lệch tỷ giá trong toàn bộ hành trình, và với những đơn vị công bố rõ chi phí, bạn nhìn thấy nó trước khi bấm xác nhận. Ví dụ với Wise, báo giá lấy ngày 16/08/2026 cho giao dịch 100.000 yên sang tiền đồng là tổng phí 1.244 yên và người nhận được 16.208.427 VND. Đó là con số của một lần báo giá cụ thể, không phải bảng giá cố định, và tỷ giá thì thay đổi từng ngày — nhưng điểm quan trọng ở đây là: con số người nhận được đã là con số cuối cùng. Không còn bước trừ nào phía sau nữa.
Đường thứ hai: tiền mặt tại quầy qua mạng lưới MoneyGram, đổi hai lần
Người thứ hai có mẹ ở quê, không có tài khoản ngân hàng, ra điểm chi trả gần nhà để lấy tiền mặt. Nếu giao dịch đi qua mạng lưới MoneyGram, tiền được chi trả bằng đô la Mỹ. SBI Remit ghi rõ điều này trên trang của chính họ.
Bà cụ ở quê không tiêu được đô la ở chợ. Nên bà đổi tiếp sang tiền đồng — tại chính ngân hàng đó, hoặc tại một điểm thu đổi. Lần đổi này diễn ra theo bảng tỷ giá của bên chi trả, công bố cho ngày hôm đó. Các ngân hàng Việt Nam có phục vụ chi trả kiều hối, như Vietcombank hay Saigonbank, đều công bố bảng tỷ giá riêng của mình và áp dụng chính bảng đó cho khách của họ. Đó là chuyện hoàn toàn bình thường và hợp pháp — nhưng nó là lần chênh lệch tỷ giá thứ hai, tính trên toàn bộ số tiền, và nó rơi vào một quan hệ mà bạn không phải là một bên: giữa người nhà bạn và ngân hàng đó.
Chỗ đắt không phải phí, mà là lần đổi tiền. Phí chi trả tiền mặt được công bố rõ và bạn so sánh được. Khoản chênh của lần đổi thứ hai thì không ai công bố cho bạn, không hiện trên màn hình lúc gửi, không có trên biên lai bạn nhận ở Nhật, và không xuất hiện trong bất kỳ bảng so sánh phí nào. Nó chỉ hiện ra ở một chỗ duy nhất: khoảng cách giữa số tiền đồng mẹ bạn thực sự cầm về và số tiền đồng lẽ ra tương ứng với số đô la trên phiếu.
Chúng tôi xác minh được đến đâu, và không xác minh được đến đâu
Phần này quan trọng, vì trên mạng có rất nhiều bài nói quá lên và điều đó khiến người đọc chọn sai vì lý do sai.
Đã xác minh: cơ chế hai lần đổi tiền là có thật, và với SBI Remit, việc chi trả tiền mặt qua mạng lưới MoneyGram được thực hiện bằng đô la Mỹ — theo chính tài liệu của SBI Remit. Đồng thời, phía Việt Nam áp dụng bảng tỷ giá do chính nơi chi trả công bố, điều này thấy được ở tài liệu của các ngân hàng chi trả kiều hối như Vietcombank và Saigonbank.
Chưa xác minh, nên không viết: chúng tôi không kết luận rằng mọi công ty chuyển tiền ở Nhật đều chi trả bằng đô la khi người nhận lấy tiền mặt. Công ty duy nhất chúng tôi kiểm chứng được là SBI Remit, qua mạng lưới MoneyGram. Một mạng lưới chi trả khác, hoặc một sản phẩm khác của cùng công ty đó, hoàn toàn có thể chi trả bằng tiền đồng.
Cũng chưa xác minh: khoản chênh của lần đổi thứ hai lớn bằng bao nhiêu. Chúng tôi không đưa cho bạn một con số phần trăm, vì không có nguồn nào công bố nó. Bất kỳ bài viết nào nói với bạn "bạn mất thêm x% vì đổi hai lần" mà không chỉ ra được nguồn thì đó là con số họ tự nghĩ ra.
Vì vậy kết luận thực tế của bài này không phải "đừng dùng dịch vụ nào", mà là một câu hỏi bạn phải hỏi: người nhà tôi sẽ được đưa tận tay loại tiền nào? Hãy hỏi đúng công ty bạn đang dùng, cho đúng sản phẩm bạn đang chọn. Đó là câu hỏi mà không bảng so sánh phí nào trả lời thay bạn được.
Cách xác định mình đang ở trường hợp nào, trước khi gửi
Bốn bước, làm một lần, dùng được nhiều năm.
Bước 1 — Xác định kênh nhận. Người nhà lấy tiền vào tài khoản ngân hàng, hay ra quầy lấy tiền mặt? Đây là câu hỏi gốc. Vào tài khoản thì gần như chắc chắn là một lần đổi. Ra quầy lấy tiền mặt là trường hợp cần kiểm tra kỹ.
Bước 2 — Hỏi công ty chuyển tiền một câu duy nhất. "Người nhận sẽ được chi trả bằng đồng tiền nào tại điểm nhận?" Không hỏi về phí, không hỏi về tỷ giá — hỏi về loại tiền được đưa tận tay. Nếu câu trả lời là đô la Mỹ, bạn đang ở trường hợp đổi hai lần. Nếu là tiền đồng, bạn đang ở trường hợp đổi một lần.
Bước 3 — Hỏi thêm giao dịch đi qua mạng lưới chi trả nào. Cùng một công ty ở Nhật có thể dùng nhiều mạng lưới khác nhau ở Việt Nam, và loại tiền chi trả gắn với mạng lưới chứ không gắn với thương hiệu ở Nhật.
Bước 4 — Kiểm tra bằng chính giao dịch của bạn. Đây là bước có giá trị nhất và gần như không ai làm. Sau khi gửi, ghi lại số tiền mà màn hình ở Nhật báo là người nhận sẽ được. Rồi hỏi người nhà con số họ thực sự cầm về, bằng tiền đồng, và ngày họ ra lấy. Lấy số tiền đồng chia cho số đô la trên phiếu, bạn ra tỷ giá thực tế đã áp dụng cho lần đổi thứ hai. So nó với tỷ giá của ngày hôm đó. Khoảng cách chính là khoản bạn đang không nhìn thấy.
| Người nhà lấy tiền kiểu gì | Số lần đổi tiền | Bạn nhìn thấy chi phí ở đâu |
|---|---|---|
| Vào tài khoản ngân hàng Việt Nam | 1 lần, ở phía Nhật | Trên màn hình lúc gửi (nếu đơn vị đó công bố) |
| Tiền mặt tại quầy, được chi trả bằng tiền đồng | 1 lần, ở phía Nhật | Trên màn hình lúc gửi |
| Tiền mặt tại quầy, được chi trả bằng đô la Mỹ | 2 lần — lần thứ hai ở Việt Nam | Lần thứ nhất trên màn hình; lần thứ hai không ở đâu cả |
Với ngân hàng Nhật, câu hỏi hơi khác một chút
Nếu bạn gửi qua ngân hàng Nhật thì việc đổi tiền xảy ra ở đâu phụ thuộc vào bạn gửi đi bằng đồng tiền nào. Đổi yên sang ngoại tệ ngay tại Nhật — cách mà cá nhân thường làm — thì ngân hàng đổi cho bạn và ăn phần chênh trong tỷ giá. Gửi đi bằng chính đồng yên thì việc đổi sẽ do phía nhận thực hiện, và khi đó ngân hàng Nhật thu một khoản riêng gọi là phí xử lý ngoại hối bằng yên (lifting charge), khoản này chỉ phát sinh khi không có đổi tiền tại Nhật. Nói cách khác, câu hỏi "đổi ở đâu" cũng chính là câu hỏi "ai ăn phần chênh". Chi tiết từng ngân hàng nằm ở bài gửi tiền qua ngân hàng Nhật.
Trước khi so sánh, hãy biết chắc người nhà nhận đồng tiền nào
Một phương án chỉ so sánh được với phương án khác khi bạn nhìn thấy toàn bộ chi phí trước lúc bấm gửi. Với Wise, con số 1.244 yên phí trên 100.000 yên là báo giá lấy ngày 16/08/2026, và Wise chỉ chi trả vào tài khoản ngân hàng Việt Nam — nên đó là tuyến một lần đổi. Hãy nhập đúng số tiền bạn gửi hàng tháng và so với những gì bạn đang trả.
Người nhận được làm gì theo luật Việt Nam
Nếu tiền về bằng đô la, gia đình bạn không bị dồn vào chân tường như nhiều người tưởng. Có ba điều đáng biết, và cả ba đều có căn cứ pháp lý rõ ràng.
Không ai ép người nhận phải đổi sang tiền đồng. Theo Nghị định 70/2014/ND-CP, Điều 6 và Điều 13, cá nhân nhận kiều hối được giữ nguyên ngoại tệ, gửi vào tài khoản ngoại tệ hoặc bán cho tổ chức tín dụng — đó là quyền lựa chọn của người nhận, không phải nghĩa vụ đổi ngay tại quầy. Cũng không có mức trần cho số ngoại tệ cá nhân được nhận từ nước ngoài. Điều này có ý nghĩa thực tế: nếu tuần đó tỷ giá xấu, hoặc nếu gia đình đằng nào cũng có nhu cầu giữ một phần bằng đô la, việc không đổi ngay là một lựa chọn hợp pháp. Cái bẫy đổi hai lần chỉ thành chi phí thật khi lần đổi thứ hai thực sự xảy ra.
Tiền bạn gửi về không chịu thuế thu nhập cá nhân. Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, Điều 3 khoản h, khoản tiền do thân nhân ở nước ngoài gửi về cho thân nhân trong nước không thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân. Gia đình không phải kê khai nó như thu nhập, và không có bậc thuế nào bị đội lên vì số tiền bạn gửi.
Vietcombank không thu phí nhận. Tiền quốc tế vào tài khoản Vietcombank không bị thu phí ở đầu nhận. Nếu người nhà đang cân nhắc mở tài khoản để chuyển từ nhận tiền mặt sang nhận chuyển khoản, đây là một chi tiết đáng để cân.
Ba điều trên nói về thuế và quyền giữ ngoại tệ, không nói về tỷ giá. Không có quy định nào bắt nơi chi trả phải đổi cho người nhà bạn theo một tỷ giá cụ thể. Đó vẫn là bảng tỷ giá thương mại của chính họ, và vẫn là chỗ phát sinh khoản chênh thứ hai.
Vậy nên chọn thế nào
Đây là phần mà bài viết nên nói thẳng thay vì né.
Nếu người nhà có tài khoản ngân hàng và dùng được nó
Chuyển khoản. Nó xóa sạch vấn đề của cả bài này. Một lần đổi tiền, chi phí hiện ra trước khi bạn bấm gửi, không có bước trừ nào phía sau. Không có tình huống nào mà nhận tiền mặt bằng đô la tốt hơn cho một gia đình đã có sẵn tài khoản đang hoạt động.
Với tuyến này, hãy nhớ hai ràng buộc thực tế. Wise chỉ chi trả vào tài khoản ngân hàng Việt Nam — không nhận tiền mặt, không MoMo, không ZaloPay — nên với người đã có tài khoản, đó là một lựa chọn công bố rõ chi phí. Nhưng Wise không gửi được tới sáu ngân hàng: HSBC Vietnam, Industrial Bank of Korea chi nhánh Hà Nội, NH Nonghyup Bank chi nhánh Hà Nội, ANZ, Co-opBank và Citibank Vietnam. Co-opBank đáng chú ý nhất vì đây là ngân hàng mà một gia đình ở thị trấn nhỏ có thể đang dùng. Hãy kiểm tra ngân hàng của người nhà trước khi xây thói quen gửi hàng tháng quanh một hãng duy nhất.
Nếu người nhà thật sự không dùng được tài khoản
Đây là trường hợp phải cân nhắc thật, không phải trường hợp để phán "tiền mặt là dở".
Nếu mẹ bạn ở một xã cách chi nhánh gần nhất vài chục cây số, không dùng được ứng dụng ngân hàng, và cần tiền trong ngày để trả viện phí, thì một dịch vụ chi trả tiền mặt tới được tay bà trong vài giờ là thứ có giá trị thật. Seven Bank chuyển qua mạng lưới Western Union chẳng hạn, thu 1.950 yên cho khoảng 50.001 đến 100.000 yên và 2.000 yên cho khoảng 100.001 đến 250.000 yên khi nhận tiền mặt, và tiền có thể tới tay người nhận trong vài phút. Đổi lại bạn phải có tài khoản Seven Bank, từ 18 tuổi trở lên và qua thẩm định. Seven Bank ghi rõ tỷ giá của họ đã bao gồm một mức chênh định sẵn, nhưng không công bố mức chênh đó là bao nhiêu. SBI Remit công bố phí cho Việt Nam trong khoảng 460 đến 1.250 yên, không công bố con số riêng cho đúng mức 100.000 yên, và cũng không công bố mức chênh tỷ giá của mình.
Cách cân nhắc trung thực là thế này, và nó phụ thuộc vào hai biến số:
Số tiền mỗi lần. Khoản chênh của lần đổi thứ hai là một tỷ lệ phần trăm tính trên toàn bộ số tiền, còn phí thì phần lớn là con số cố định theo khoảng. Nghĩa là số tiền càng lớn, phần "vô hình" càng lấn át phần "nhìn thấy được". Với 30.000 yên một lần, sự tiện lợi thường thắng. Với 200.000 yên hay 300.000 yên một lần, việc đổi hai lần bắt đầu là một khoản đáng kể, và lúc đó công sức mở một tài khoản ngân hàng cho người nhà là công sức có lãi.
Tần suất. Người gửi hàng tháng chịu khoản đó mười hai lần một năm. Với người gửi mỗi năm một lần vào dịp Tết, đó là một lần. Đây là lý do bài này khuyên người gửi định kỳ hãy tính theo năm, không tính theo giao dịch: chênh 500 yên một lần là 6.000 yên một năm, và một khoản chênh tỷ giá âm thầm cũng nhân lên đúng như vậy.
Câu trả lời thành thật là: còn tùy. Chúng tôi không đưa được cho bạn một ngưỡng bằng số, vì không ai công bố khoản chênh thứ hai lớn bằng bao nhiêu, và bịa ra một con số sẽ tệ hơn là không có con số nào. Nhưng bạn có thể tự đo nó bằng Bước 4 ở trên, chỉ với một giao dịch và một cuộc gọi về nhà. Đo một lần rồi quyết định — như vậy tốt hơn nhiều so với đoán mãi.
Con đường thứ ba mà nhiều người bỏ qua
Giữa "gia đình có tài khoản" và "gia đình không có tài khoản" còn một khả năng nữa: giúp người nhà mở tài khoản. Với người gửi hàng tháng trong nhiều năm, đây thường là việc đáng làm nhất trong toàn bộ bài này, vì nó chuyển bạn vĩnh viễn từ đường hai lần đổi sang đường một lần đổi.
Chỉ cần lưu ý một thay đổi mới ở Việt Nam: từ 01/04/2026, theo Thông tư 30/2025/TT-NHNN, tên trên tài khoản ngân hàng phải trùng khớp hoàn toàn với căn cước công dân của chủ tài khoản, không còn tài khoản đặt tên theo biệt danh. Nếu người nhà mới mở tài khoản, hãy bảo họ mở ứng dụng ra và đọc cho bạn đúng cái tên đang hiển thị, đúng thứ tự các thành phần tên, rồi đối chiếu với người nhận bạn lưu trong ứng dụng gửi tiền. Đây cũng là lúc chuẩn bị luôn giấy tờ phía bạn ở Nhật — danh sách nằm ở bài giấy tờ cần chuẩn bị trước khi gửi tiền, còn nếu bạn định mở tài khoản Wise bằng thẻ cư trú thì các bước ở bài mở tài khoản Wise bằng thẻ cư trú.
FAQ
Làm sao biết tiền của tôi sẽ về bằng tiền đồng hay đô la?
Hỏi thẳng công ty chuyển tiền một câu: người nhận sẽ được chi trả bằng đồng tiền nào tại điểm nhận. Loại tiền gắn với kênh nhận và mạng lưới chi trả, không gắn với thương hiệu. Chuyển vào tài khoản ngân hàng Việt Nam thì tiền về bằng tiền đồng.
Có phải mọi công ty chuyển tiền ở Nhật đều chi trả tiền mặt bằng đô la không?
Chúng tôi không khẳng định như vậy. Trường hợp chúng tôi xác minh được là SBI Remit chi trả tiền mặt qua mạng lưới MoneyGram bằng đô la Mỹ. Với công ty khác hoặc mạng lưới khác, bạn phải tự hỏi.
Đổi hai lần thì tôi mất thêm bao nhiêu phần trăm?
Không có nguồn nào công bố con số đó, nên chúng tôi không đưa ra con số. Cách duy nhất để biết cho trường hợp của bạn là đo: lấy số tiền đồng người nhà thực nhận chia cho số đô la ghi trên phiếu, ra tỷ giá đã áp dụng, rồi so với tỷ giá của ngày hôm đó.
Người nhà có bắt buộc phải đổi đô la sang tiền đồng ngay không?
Không. Theo Nghị định 70/2014/ND-CP, Điều 6 và Điều 13, người nhận được giữ kiều hối bằng ngoại tệ, và không có mức trần cho số tiền cá nhân nhận về. Đổi hay giữ là lựa chọn của họ.
Gia đình tôi có phải nộp thuế cho tiền tôi gửi về không?
Không. Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, Điều 3 khoản h, tiền do thân nhân ở nước ngoài gửi cho thân nhân trong nước không thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân.
Ngân hàng bên Việt Nam có thu phí khi nhận tiền không?
Vietcombank không thu phí ở đầu nhận. Các ngân hàng khác thì tùy từng nơi, nên hãy hỏi trực tiếp ngân hàng của người nhà. Lưu ý rằng phí nhận và khoản chênh tỷ giá khi đổi là hai thứ khác nhau: không thu phí không có nghĩa là không có khoản chênh khi đổi đô la sang tiền đồng.
Tôi dùng Wise để người nhà lấy tiền mặt được không?
Không. Với Việt Nam, Wise chỉ chi trả vào tài khoản ngân hàng — không có nhận tiền mặt tại quầy, không MoMo, không ZaloPay. Nếu gia đình bạn lấy tiền mặt ở quầy thì Wise không nằm trong danh sách lựa chọn của bạn.
Nếu tôi gửi bằng đồng yên qua ngân hàng Nhật thì sao?
Khi đó việc đổi tiền do phía nhận thực hiện, và ngân hàng Nhật thu một khoản riêng là phí xử lý ngoại hối bằng yên (lifting charge) — khoản này chỉ phát sinh khi không có đổi tiền tại Nhật. Nếu bạn đổi yên sang ngoại tệ ngay ở Nhật, như cá nhân thường làm, thì khoản đó không nằm trong hóa đơn của bạn.
Đo một lần cho chính giao dịch của bạn
Nếu người nhà có tài khoản ngân hàng, tuyến một lần đổi là tuyến bạn có thể so sánh được bằng số. Báo giá Wise ngày 16/08/2026 cho 100.000 yên sang tiền đồng là phí 1.244 yên, người nhận 16.208.427 VND — nhưng phí và tỷ giá đều thay đổi, nên hãy lấy báo giá cho đúng số tiền và đúng ngày bạn gửi, rồi đặt cạnh cách bạn đang dùng.
